• el
Αθήνα: 210 7257617 210 7233848
Θεσσαλονίκη: 2310 237040

1. Ζητήματα υγείας

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί προσαρμογή της πρωτότυπης έκδοσης της NAM «Your next steps» (3η έκδοση, 2014), που μας παραχώρησε τα πνευματικά δικαιώματα. Η ΝΑΜ είναι ανεξάρτητη φιλανθρωπική οργάνωση παροχής πληροφοριών για τη λοίμωξη HIV με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο. Μπορείτε να δείτε το πρωτότυπο έντυπο στο www.aidsmap.com. H NAM δεν μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για την ακρίβεια της μετάφρασης ή της παραμετροποίησης του κειμένου

1.1. Τι είναι ο HIV;

 Αν είσαι θετικός/ή στον HIV, αυτό σημαίνει ότι έχεις στο σώμα σου έναν ιό, που ονομάζεται HIV (βλ. Τι είναι ο HIV;). Δε σημαίνει ότι είσαι άρρωστος, ούτε ότι έχεις AIDS, ούτε ότι θα πεθάνεις. Εάν έχεις HIV, αλλά δεν παίρνεις θεραπεία, ο HIV θα προσβάλλει σιγά σιγά το ανοσοποιητικό σου σύστημα, δηλαδή την ικανότητα του σώματός σου να καταπολεμά άλλες λοιμώξεις (βλ. Με ποιον τρόπο ο HIV προσβάλλει το ανοσοποιητικό σύστημα;).

Υπάρχουν, όμως, φαρμακευτικές θεραπείες για τον HIV, οι οποίες μπορούν να καταστέλλουν την αναπαραγωγή του ιού και να περιορίσουν έτσι τη βλάβη στο ανοσοποιητικό σου σύστημα, κρατώντας σε υγιή (βλ. Τι είναι τα αντιρετροϊκά φάρμακα;). Εξαιτίας αυτών των φαρμάκων, οι περισσότεροι άνθρωποι που ζουν με HIV μπορούν να αναμένουν ότι θα έχουν ένα φυσιολογικό προσδόκιμο ζωής (βλ. Λοίμωξη HIV και προσδόκιμο ζωής).

Το «AIDS» διαφέρει από τον HIV. Το AIDS μπορεί να εμφανιστεί, εάν κάποιος δεν παίρνει θεραπεία για μεγάλο χρονικό διάστημα και το ανοσοποιητικό του σύστημα εξασθενήσει σε μεγάλο βαθμό. Αυτό σημαίνει ότι ένας άνθρωπος με HIV κινδυνεύει να αναπτύξει σοβαρές λοιμώξεις και ασθένειες, τις οποίες ένα υγιές ανοσοποιητικό σύστημα θα ήταν σε θέση να καταπολεμήσει (βλ. Τι είναι το AIDS;). Χάρη στη φαρμακευτική θεραπεία, οι άνθρωποι που εμφανίζουν AIDS στην Ελλάδα είναι πλέον λίγοι. Και αν συμβεί κάτι τέτοιο, συνήθως μπορούν να ανακάμψουν.

Τα αρχικά HIV (Human Immunodeficiency Virus) δηλώνουν τον Ιό της Ανθρώπινης Ανοσοανεπάρκειας. Τα αρχικά AIDS (Acquired Immune Deficiency Syndrome) δηλώνουν το Σύνδρομο της Επίκτητης Ανοσοανεπάρκειας.

 

1.2. Παρακολουθώντας την υγεία σου

 Δεν μπορείς να καταλάβεις αν κάποιος έχει HIV ή όχι από την εμφάνισή του, ούτε και μπορείς πάντα να γνωρίζεις σε πόσο καλή κατάσταση είναι η υγεία του. Ωστόσο, υπάρχουν εξετάσεις αίματος που μπορούν να δείξουν με ποιον τρόπο επηρεάζει ο HIV την υγεία σου. Είτε λαμβάνεις θεραπεία, είτε όχι, είναι σημαντικό να κάνεις κάποιες εξετάσεις τακτικά (βλ. Σημαντικές ιατρικές εξετάσεις).

Μία σημαντική εξέταση ονομάζεται μέτρηση των κυττάρων CD4 και αποτελεί μια εκτίμηση του πόσο δυνατό είναι το ανοσοποιητικό σου σύστημα. Ένας χαμηλός αριθμός κυττάρων CD4 δείχνει ότι ο HIV βλάπτει το ανοσοποιητικό σου σύστημα. Ένας υψηλότερος αριθμός κυττάρων CD4 δείχνει ότι το ανοσοποιητικό σου σύστημα είναι πιο δυνατό.

Μία άλλη εξέταση ονομάζεται μέτρηση ιικού φορτίου. Αποτελεί μια εκτίμηση της ποσότητας του HIV σε ένα δείγμα αίματος. Εάν είσαι σε θεραπεία, η μέτρηση του ιικού φορτίου δείχνει πόσο αποτελεσματική είναι η θεραπεία – όσο πιο χαμηλό, τόσο καλύτερα.

Πιθανότατα, θα σου ζητείται να κάνεις αυτές τις εξετάσεις ανά κάποιους μήνες. Αυτές θα βοηθήσουν εσένα και τον γιατρό σου να λάβετε αποφάσεις για την υγεία και τη θεραπεία σου.

 

1.3. Πώς εξελίσσεται η λοίμωξη με τον HIV;

Ο HIV αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα με πολύ αργό ρυθμό, ώστε δε θα νιώθεις απαραίτητα άρρωστος/η. Είναι πιθανό, τις πρώτες εβδομάδες μετά τη μόλυνση, να εμφάνισες για λίγες ημέρες κάτι σα γρίπη, μια κατάσταση γνωστή ως «σύνδρομο ορομετατροπής» ή «πρωτολοίμωξη». Μετά από αυτό, οι περισσότεροι άνθρωποι που δε λαμβάνουν θεραπεία έχουν πολύ καλή υγεία για ένα διάστημα από δύο έως δεκαπέντε χρόνων. Η μέση διάρκεια του σταδίου αυτού είναι επτά περίπου χρόνια (βλ. Ποια είναι τα στάδια εξέλιξης της λοίμωξης HIV;).

Ωστόσο, είναι λίγοι οι άνθρωποι που διαγιγνώσκονται με HIV αμέσως, αφού μολυνθούν. Συχνά, μεσολαβεί ένα διάστημα μηνών ή ετών. Εάν έχεις HIV εδώ και λίγο μόνο καιρό, πιθανόν η υγεία σου θα είναι σε καλή κατάσταση για αρκετά χρόνια, χωρίς να χρειαστεί να λάβεις θεραπεία. Εν τούτοις, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά, πλέον, να λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή όλοι οι άνθρωποι που διαγιγνώσκονται με HIV, ανεξάρτητα από την κατάσταση της υγείας τους (βλ. Η έναρξη της αντιρετροϊκής αγωγής).

Από την άλλη, αν είχες τον HIV για μεγάλο διάστημα, πριν την εξέταση, ίσως να είσαι ήδη άρρωστος/η και ο γιατρός σου να συστήσει να ξεκινήσεις άμεσα θεραπεία. Το να είσαι άρρωστος/η, το να μαθαίνεις ότι έχεις HIV και το να σου ζητείται να λάβεις αποφάσεις για τη θεραπεία, μπορεί να είναι πολλά για να τα διαχειριστείς όλα μαζί, την ίδια στιγμή.

 

1.4. Η θεραπεία για τον HIV

Η θεραπεία για τον HIV, συνήθως, περιλαμβάνει τη λήψη φαρμάκων μία ή δύο φορές την ημέρα. Τα φάρμακα αυτά σταματούν την αναπαραγωγή του ιού και μειώνουν την ποσότητα του HIV στο σώμα σου (βλ. Τι είναι τα αντιρετροϊκά φάρμακα;).

  • Αν υπάρχει μικρότερη ποσότητα του HIV, περιορίζεται η βλάβη στο ανοσοποιητικό σου σύστημα και μειώνεται η πιθανότητα να εμφανίσεις κάποια ασθένεια.
  • Αν υπάρχει μικρότερη ποσότητα του HIV στα σωματικά σου υγρά, είναι λιγότερο πιθανό να μεταδώσεις τον HIV (για παράδειγμα, σε σεξουαλικό/ή σύντροφο ή κατά την εγκυμοσύνη).

Στόχος της θεραπείας του HIV είναι να έχεις «μη ανιχνεύσιμο» ιικό φορτίο, το οποίο σημαίνει ότι υπάρχει μια ελάχιστη μόλις ποσότητα του HIV στο σώμα σου (βλ. Σημαντικές ιατρικές εξετάσεις). Παρόλα αυτά, τα φάρμακα δεν μπορούν να εξαλείψουν εντελώς τον HIV από το σώμα σου.

 

1.5. Παρενέργειες

Τα σύγχρονα αντιρετροϊκά φάρμακα έχουν λιγότερες παρενέργειες από ό,τι τα φάρμακα που χρησιμοποιούνταν στο παρελθόν. Οι περισσότερες παρενέργειες προκαλούνται κατά την προσαρμογή του σώματος στο νέο φάρμακο και υποχωρούν ύστερα από μια περίοδο λίγων εβδομάδων. Κάποιοι άνθρωποι έχουν τάση προς εμετό, διάρροια ή νιώθουν περισσότερο κουρασμένοι από ό,τι συνήθως. Οι σοβαρές και μακροχρόνιες παρενέργειες είναι αρκετά πιο σπάνιες (βλ. Πιθανές παρενέργειες της αντιρετροϊκής αγωγής).

Εάν κάποιο φάρμακο σου προκαλεί προβλήματα, ο γιατρός σου έχει συνήθως τη δυνατότητα να το αντικαταστήσει με κάποιο άλλο.

 

1.6. Πρέπει να ξεκινήσω θεραπεία για τον HIV;

Δεν επιλέγουν όλοι οι άνθρωποι με HIV να αρχίσουν αντιρετροϊκή αγωγή αμέσως. Μέχρι πρότινος, η έναρξη της αγωγής προτεινόταν:

  • εάν ο αριθμός των κυττάρων CD4 σου είναι χαμηλότερος από 350,
  • εάν ο HIV σου προκαλεί κάποια ασθένεια,
  • εάν πάσχεις από κάποια άλλη νόσο, όπως ηπατίτιδα ή φυματίωση,
  • εάν είσαι έγκυος, ή
  • εάν θέλεις να μειώσεις την πιθανότητα μετάδοσης του HIV σε κάποιον/α σεξουαλικό/ή σύντροφο.

Σε άλλες περιπτώσεις, η λήψη αγωγής μπορεί να μην ήταν άμεσα απαραίτητη. Ωστόσο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά, εδώ και λίγα χρόνια, την έναρξη της αντιρετροϊκής θεραπείας για όλους τους ανθρώπους με HIV, ανεξάρτητα από τα παραπάνω κριτήρια. Η οδηγία αυτή εφαρμόζεται, πλέον, και στην Ελλάδα (βλ. Η έναρξη της αντιρετροϊκής αγωγής).

Θα πρέπει να ξεκινήσεις τη θεραπεία μόνο όταν νιώσεις έτοιμος/η για αυτό. Δώσε αρκετό χρόνο στον εαυτό σου, για να ενημερωθείς για τις επιλογές που έχεις και να λάβεις τις δικές σου αποφάσεις.

 

1.7. Παίρνοντας τα φάρμακά σου στην ώρα τους

Η θεραπεία για τον HIV δρα αποτελεσματικά, μόνο εφόσον λαμβάνεται ακριβώς σύμφωνα με τις οδηγίες που δίνονται. Αυτό συχνά αναφέρεται ως «συμμόρφωση» και σημαίνει ότι τα φάρμακα λαμβάνονται:

  • στη σωστή ώρα,
  • στη σωστή δοσολογία, και
  • σύμφωνα με τις οδηγίες διατροφής που έχουν δοθεί.

Οι νοσηλευτές και οι γιατροί του νοσοκομείου σου μπορούν να σε βοηθήσουν σε αυτό. Ίσως χρειαστεί να σχεδιάσεις μια ρουτίνα, που θα σε βοηθά να θυμάσαι να παίρνεις τα φάρμακα την ίδια ώρα κάθε μέρα (βλ. Η σωστή λήψη της αντιρετροϊκής αγωγής). Αν κάποιες φορές ξεχνάς να πάρεις τα φάρμακά σου, είναι πιθανό να σταματήσουν να είναι αποτελεσματικά (βλ. Αντοχή του HIV στα αντιρετροϊκά φάρμακα και HAART). Εάν συμβεί κάτι τέτοιο, θα χρειαστεί να αλλάξεις αγωγή.

 

1.8. Προσέχοντας την υγεία σου

Όπως και για τον καθένα, η φροντίδα της υγείας σου περιλαμβάνει πολύ περισσότερα από το να καταπίνεις απλά μερικά χάπια. Θα σε βοηθήσει, επίσης, εάν καταφέρνεις:

  • να ξεκουράζεσαι και να κοιμάσαι, ώστε να χαλαρώνεις και να δυναμώνεις το ανοσοποιητικό σου σύστημα,
  • να τρως ισορροπημένα, ώστε να διατηρείς ένα υγιές βάρος, να παίρνεις ενέργεια και να λαμβάνεις τα θρεπτικά στοιχεία που χρειάζεται το σώμα σου (βλ. HIV & Διατροφή),
  • να γυμνάζεσαι, κάτι που βοηθά την καρδιά, τα πνευμόνια, την κυκλοφορία του αίματος και την κινητικότητά σου,
  • να διακόψεις το κάπνισμα, εάν είσαι καπνιστής,
  • να μιλάς με ανθρώπους και να αναζητάς υποστήριξη (η απομόνωση και το στρες βλάπτουν την υγεία σου επίσης) (βλ. HIV & Ψυχική υγεία)

Εκτός του να βελτιώνουν τη σωματική σου υγεία, όλα τα παραπάνω σε κάνουν να νιώθεις καλύτερα και ενισχύουν τη συναισθηματική σου ευεξία. Για παράδειγμα, η γυμναστική μπορεί να σε κάνει να νιώθεις πιο χαλαρός και με περισσότερη ενέργεια.

Σε δύσκολες περιόδους, ίσως παρατηρήσεις ότι καταναλώνεις περισσότερο αλκοόλ ή κάνεις χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών. Μπορεί αυτά να σε βοηθούν να ξεχνάς ή να μην προβληματίζεσαι. Αν και προσφέρουν, ίσως, μια πρόσκαιρη ανακούφιση, εάν βασίζεσαι σε αυτά, μακροπρόθεσμα, πιθανότατα θα γίνει ακόμη πιο δύσκολο το να διαχειρίζεσαι τα συναισθήματά σου. Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και η χρήση ουσιών, συνήθως, δημιουργούν επιπλέον προβλήματα. 

Διάβασε την επόμενη ενότητα εδώ