• el
Αθήνα: 210 7257617 210 7233848
Θεσσαλονίκη: 2310 237040

Σε προχωρημένο στάδιο μελέτης βρίσκεται νέα τάξη αντιρετροϊκών φαρμάκων με υψηλή δραστικότητα και μακρά διάρκεια δράσης

Πηγή: NAM aidsmap (http://www.aidsmap.com/New-HIV-capsid-inhibitors-show-high-potency-and-prolonged-activity-in-early-studies/page/3121280/)

Οι αναστολείς καψιδίου είναι μια νέα και καινοτόμος τάξη φαρμάκων, που ίσως στο μέλλον αποτελέσουν μια δραστική και με μακρά διάρκεια δράσης θεραπευτική επιλογή, εφόσον η αποτελεσματικότητά τους συνεχίσει να επιβεβαιώνεται και από μελλοντικές μελέτες μεγαλύτερης κλίμακας. Αυτό υποστήριξε η ερευνητική ομάδα της Gilead Sciences με επικεφαλής τον Δρ. Winston Tse, σε παρουσίαση που έγινε στο ετήσιο Συνέδριο Ρετροϊών και Ευκαιριακών Λοιμώξεων, που πραγματοποιήθηκε στο Seattle των Η.Π.Α. τον περασμένο Φεβρουάριο (CROI 2017, βλ. http://www.aidsmap.com/croi-2017).

Παρόλο που οι ως τώρα διαθέσιμες αντιρετροϊκές αγωγές είναι αποτελεσματικές και καλά ανεκτές από τους περισσότερους ανθρώπους με HIV, νέα φάρμακα, τα οποία λειτουργούν μέσω διαφορετικών μηχανισμών, προσφέρουν περισσότερες επιλογές για την κατασκευή βελτιωμένων σκευασμάτων, ειδικά για ανθρώπους που βρίσκονται πολλά χρόνια υπό αγωγή και έχουν αναπτύξει ιδιαίτερα ανθεκτικά στελέχη του ιού. Ενέσιμα φάρμακα με δράση μακράς διάρκειας θα ήταν ίσως περισσότερο βολικά για ορισμένους ανθρώπους, βελτιώνοντας τη συμμόρφωσή τους στη θεραπεία. Η τελευταία τάξη φαρμάκων που έλαβε έγκριση ήταν οι αναστολείς της ιντεγκράσης, πριν περίπου δέκα χρόνια. Έκτοτε, καμία φαρμακευτική ουσία με νέο μηχανισμό δράσης δεν έχει διατεθεί.

Στο συνέδριο, ο Δρ. Winston Tse παρουσίασε τα ως τώρα αποτελέσματα του δεκαετούς ερευνητικού προγράμματος της Gilead Sciences για την κατασκευή αναστολέων καψιδίου, συμπεριλαμβανομένης και της πολλά υποσχόμενης υποψήφιας δραστικής ουσίας GSCA1, του πρώτου αναστολέα καψιδίου που εισήλθε στο στάδιο της προκλινικής μελέτης. Πρόκειται για ένα μόριο που έχει την ικανότητα να συνδέεται με την πρωτεΐνη p24 του HIV, η οποία σχηματίζει το καψίδιο του ιού, όπου περιέχεται το γενετικό του υλικό.

Όταν ο HIV εισέρχεται σε ένα κύτταρο, το καψίδιό του αποσυναρμολογείται και το γενετικό υλικό του ιού απελευθερώνεται στο εσωτερικό του κυττάρου. Στη συνέχεια, το προσβεβλημένο κύτταρο, όντας πια υπό τον έλεγχο του HIV, συνθέτει τα συστατικά για την κατασκευή νέων ιικών σωματιδίων. Το τελευταίο στάδιο στην ωρίμανση των νέων αυτών ιικών σωματιδίων, πριν δηλαδή είναι έτοιμα να εξέλθουν από το προσβεβλημένο κύτταρο για να καταλάβουν άλλα κύτταρα, είναι η συναρμολόγηση του δικού τους καψιδίου. Οι ερευνητές ανακάλυψαν πως η GS-CA1 παρεμβαίνει και στα δύο αυτά – και εξίσου σημαντικά – στάδια αναπαραγωγής του ιού.

Βρήκαν, επίσης, ότι η GS-CA1 παρουσιάζει υψηλότερη δραστικότητα σε σχέση με τα ήδη υπάρχοντα αντιρετροϊκά φάρμακα ως προς την αναστολή της αναπαραγωγής του HIV, και μάλιστα όλων των κύριων κλάδων του ιού. Η ανάπτυξη αντοχής στην GS-CA1 φαίνεται πως είναι μεν αρκετά δύσκολη, όχι όμως αδύνατη, μέσω συγκεκριμένων μεταλλάξεων που μπορεί να εμφανίσει ο HIV.

Ωστόσο, η σημαντικότερη ίσως ιδιότητα της GS-CA1 είναι ο αργός ρυθμός αποβολής της από το σώμα, γεγονός που φαίνεται να την καθιστά κατάλληλη για παρεντερική χορήγηση βραδείας απελευθέρωσης ή ενέσιμη χορήγηση με μακρά διάρκεια δράσης. Σε κλινικές δοκιμές που πραγματοποιήθηκαν σε αρουραίους, η συγκέντρωση της ουσίας με μία και μόνο υποδόρια χορήγηση διατηρήθηκε σε δραστικά επίπεδα για δέκα εβδομάδες. Η Gilead σκοπεύει να προχωρήσει σε δοκιμές ενέσιμης χορήγησης μικρών δόσεων της ουσίας σε ανθρώπους με συχνότητα όχι μεγαλύτερη της μίας χορήγησης ανά μήνα.

Ως τώρα, η GS-CA1 δεν φαίνεται να προκαλεί σημαντική κυτταροτοξικότητα. Στόχος της εταιρείας είναι να διενεργήσει περαιτέρω μελέτες τοξικότητας, ώστε να  προχωρήσει στην 1η φάση κλινικών δοκιμών μέσα στο 2018 (βλ. σχετικό δελτίο τύπου: http://www.gilead.com/news/press-releases/2017/2/gilead-announces-findings-from-new-preclinical-study-evaluating-novel-class-of-hiv-capsid-inhibitors).