• el
Αθήνα: 210 7257617 210 7233848
Θεσσαλονίκη: 2310 237040

2α. Συχνοί τρόποι μετάδοσης

  • Πρωκτική σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλακτικό

Η πρωκτική σεξουαλική επαφή (ομοφυλική ή ετεροφυλική) ενέχει τη μεγαλύτερη πιθανότητα σεξουαλικής μετάδοσης του HIV [8]. Κατά την πρωκτική σεξουαλική επαφή, ο ιός μεταδίδεται μέσω των υγρών του πρωκτού ή του πέους και προσβάλλει συγκεκριμένα ανοσοποιητικά κύτταρα που βρίσκονται στις αντίστοιχες βλεννογόνους επιφάνειες. Επιπλέον, ο HIV μπορεί να περάσει απευθείας στην αιματική κυκλοφορία, εάν έχουν προκληθεί αμυχές ή πληγές στο δέρμα ή τη βλεννογόνο της περιοχής (π.χ. εξαιτίας βίαιης επαφής ή εξαιτίας κάποιου άλλου σεξουαλικώς μεταδιδόμενου νοσήματος).

Ο HIV είναι πιθανότερο να μεταδοθεί από τον ενεργητικό προς τον ή την παθητικό/ή σύντροφο από ό,τι το αντίστροφο, ιδίως εάν ο ενεργητικός σύντροφος εκσπερματίσει μέσα στον πρωκτό του ή της παθητικού/ής, ακριβώς επειδή η βλεννογόνος επιφάνεια του πρωκτού είναι πολύ μεγαλύτερη, πιο λεπτή και πιο ευαίσθητη σε τραυματισμούς [9]. Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι δεν είναι δυνατό να μεταδοθεί ο HIV και από τον ή την παθητικό/ή προς τον ενεργητικό σύντροφο (μια συχνή παρανόηση μεταξύ των ανδρών που κάνουν σεξ με άνδρες).

Άλλοι παράγοντες που έχει βρεθεί ότι επηρεάζουν την πιθανότητα μετάδοσης του HIV κατά την πρωκτική σεξουαλική επαφή είναι το ύψος του ιικού φορτίου του/της θετικού /ής στον HIV συντρόφου, η παρουσία άλλων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων, η περιτομή και η χρήση poppers (βλ. Παράγοντες που επηρεάζουν την πιθανότητα σεξουαλικής μετάδοσης του HIV).

  • Κολπική σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλακτικό

Η κολπική σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλακτικό ενέχει τη δεύτερη μεγαλύτερη πιθανότητα σεξουαλικής μετάδοσης του HIV, αλλά, παγκοσμίως, είναι ο συνηθέστερος τρόπος μετάδοσης. Κατά την κολπική σεξουαλική επαφή, ο ιός μεταδίδεται μέσω των εκκρίσεων του κόλπου ή του πέους και προσβάλλει συγκεκριμένα ανοσοποιητικά κύτταρα που βρίσκονται στις αντίστοιχες βλεννογόνους επιφάνειες. Επιπλέον, ο HIV μπορεί να περάσει απευθείας στην αιματική κυκλοφορία, εάν έχουν προκληθεί αμυχές ή πληγές στο δέρμα ή τη βλεννογόνο της περιοχής (π.χ. εξαιτίας βίαιης επαφής ή εξαιτίας κάποιου άλλου σεξουαλικώς μεταδιδόμενου νοσήματος).

Και στην κολπική επαφή, η πιθανότητα μετάδοσης είναι μεγαλύτερη για την παθητική σύντροφο από ό,τι για τον ενεργητικό, ιδίως εάν ο άνδρας εκσπερματίσει μέσα στον κόλπο, ακριβώς επειδή η εκτεθειμένη βλεννογόνος επιφάνεια του κόλπου είναι πολύ μεγαλύτερη και πιο ευαίσθητη σε τραυματισμούς. Αυτό σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι δεν είναι δυνατό να συμβεί το αντίστροφο, να μεταδοθεί ο HIV από τη γυναίκα προς τον άνδρα [8].

Άλλοι παράγοντες που έχει βρεθεί ότι επηρεάζουν την πιθανότητα μετάδοσης του HIV κατά την κολπική σεξουαλική επαφή είναι το ύψος του ιικού φορτίου του/της θετικού/ής στον HIV συντρόφου, η παρουσία άλλων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων και η περιτομή (βλ. Παράγοντες που επηρεάζουν την πιθανότητα σεξουαλικής μετάδοσης του HIV).

  • Κοινή χρήση συριγγών και λοιπού εξοπλισμού χορήγησης ναρκωτικών ή άλλων ουσιών

Η κοινή χρήση συριγγών για την ενδοφλέβια χορήγηση ναρκωτικών ή άλλων ουσιών είναι ένας από τρόπους με την υψηλότερη πιθανότητα μετάδοσης του HIV [10]. Καθώς το άτομο που κάνει ενδοφλέβια χρήση ουσιών αναρροφά αίμα για να ελέγξει εάν η βελόνα βρίσκεται μέσα σε φλέβα, μικρές (και συχνά μη ορατές) ποσότητες αίματος παραμένουν στον κύλινδρο της σύριγγας μετά την έγχυση. Εάν το υπόλειμμα αίματος είναι θετικό στον HIV και αν η ίδια σύριγγα χρησιμοποιηθεί στη συνέχεια από άλλο άτομο, είναι πιθανό να εισαχθεί ο ιός απευθείας στην αιματική του κυκλοφορία. Εξάλλου, αν και ο HIV δεν μπορεί να επιβιώσει στο εξωτερικό περιβάλλον, έχει βρεθεί πως μπορεί να επιζήσει έως και 6 εβδομάδες μέσα στο αεροστεγές και προστατευμένο από εξωτερικούς παράγοντες περιβάλλον της σύριγγας [2].

Η πιθανότητα μετάδοσης παραμένει υψηλή, ακόμη και αν η ένεση γίνεται υποδόρια ή ενδομυϊκά (αρκετοί άνθρωποι που κάνουν χρήση ουσιών πιστεύουν λανθασμένα πως μπορούν να αποφύγουν μια πιθανή μόλυνση με αυτόν τον τρόπο). Επίσης, η μετάδοση του HIV μπορεί να συμβεί και κατά την κοινή χρήση των λοιπών συνέργων που χρησιμοποιούνται για την προετοιμασία της ουσίας και τα οποία μπορεί να φέρουν υπολείμματα αίματος, όπως καπάκια, κουτάλια και οτιδήποτε μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δοχείο, ή βαμβάκια, υφάσματα και ό,τι άλλο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως φίλτρο [11]. Τέλος, η χρήση ναρκωτικών ουσιών αυξάνει και έμμεσα τον κίνδυνο μετάδοσης του HIV, καθώς καθιστά τα άτομα πιο επιρρεπή στο να έχουν μη ασφαλείς σεξουαλικές επαφές.

Βιβλιογραφικές πηγές

  1. Thompson, S.C., Boughton, C.R., & Dore, G.J. (2003). Blood-borne viruses and their survival in the environment: is public concern about community needlestick exposures justified? Australian and New Zealand Journal of Public Health, 27(6), 602-7.
  2. Abdala, N., Stephens, P.C., Griffith, B.P., & Heimer, R. (1999). Survival of HIV-1 in syringes. Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes and Human Retrovirology, 20(1), 73-80.
  3. Hoffmann, C., & Rockstroh, J. (2015). HIV 2015/16. Hamburg: Medizin Fokus Verlag.
  4. Lehman, D.A., & Farquhar, C. (2007). Biological mechanisms of vertical immunodeficiency virus (HIV-1) transmission. Reviews in Medical Virology, 17(6), 381-403.
  5. Townsend, C.L., Cortina-Borja, M., Peckham, C.S., de Ruiter, A., Lyall, H., & Tookey, P.A. (2008). Low rates of mother-to-child transmission of HIV following effective pregnancy interventions in the United Kingdom and Ireland, 2000-2006. AIDS, 22(8), 973-81.
  6. Dimmock, N.J. (2016). Introduction to modern virology (7th edition). Oxford: John Wiley & Sons.
  7. Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (2014). Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση της HIV λοίμωξης σε κλινικά και μη κλινικά πλαίσια. Αθήνα: ΚΕΕΛΠΝΟ.
  8. Boily, M.C., Baggaley, R.F., Wang, L., Masse, B., White, R.G., Hayes, R.J., & Alary, M. (2009). Heterosexual risk of HIV-1 infection per sexual act: systematic review and meta-analysis of observational studies. Lancet Infectious Diseases, 9(2), 118-29.
  9. Vittinghoff, E., Douglas, J., Judson, F., McKirnan, D., MacQueen, K., Buchbinder, S.P. (1999). Per-contact risk of human immunodeficiency virus transmission between male sexual partners. American Journal of Epidemiology, 150, 306-11.
  10. Joint United Nations Programme on HIV/AIDS (UNAIDS) (2014). The Gap Report 2014: People who inject drugs. Geneva: UNAIDS.
  11. Baggaley, R.F., Boily, M.C., White, R.G., & Alary, M. (2006). Risk of HIV-1 transmission for parenteral exposure and blood transfusion. AIDS, 20(6), 805-12.
  12. Denise, M., Cardo, M.D., David, H., et al. (1997). A case control study of HIV seroconversion in health care workers after percutaneous exposure.New England Journal of Medicine, 337, 1485-90.
  13. Papenburg, J., Blais, D., Moore, D., Al-Hosni, M., Laferrière, C., Tapiero, B., & Quach, C. (2008). Pediatric Injuries From Needles Discarded in the Community: Epidemiology and Risk of Seroconversion.Pediatrics 122(2), e487-92.
  14. Baggaley, R.F., White, R.G., & Boily, M.C. (2008). Systematic review of orogenital HIV-1 transmission probabilities.International Journal of Epidemiology, 37(6), 1255-65.
  15. Fultz, P.N. (1986). Components of saliva inactivate human immunodeficiency virus.Lancet, 2(8517), 1215.
  16. Richters, J., Grulich, A., Ellard, J., Hendry, O., Kippax, S., & Richters, J. (2003). HIV transmission among gay men through oral sex and other uncommon routes: case series of HIV seroconverters, Sydney. AIDS, 17(15), 2269-71.
  17. del Romero, J., Marincovich, B., Castilla, J., García, S., Campo, J., Hernando, V., & Rodríguez, C. (2202). Evaluating the risk of HIV transmission through unprotected orogenital sex. AIDS, 16(9), 1296-
  18. Zou, S., Dorsey, K.A., Notari, E.P., Foster, G.A., Krysztof, D.E., Musavi, F., Dodd, R.Y., & Stramer, S.L. (2010). Prevalence, incidence, and residual risk of human immunodeficiency virus and hepatitis C virus infections among United States blood donors since the introduction of nucleic acid testing. Transfusion, 50(7), 1495-504.
  19. O’Farrell, N., Tovey, S.J., & Morgan-Capner, P. (1992). Transmission of HIV–1 infection after a fight. Lancet, 339(8787), 246.
  20. Deshpande, Α.Κ., Jadhav, S.K., & Bandivdekar, A.H. (2011). Possible transmission of HIV Infection due to human bite. AIDS Research and Therapy, 8, 16.
  21. Hill, D.R. (1989). HIV infection following motor vehicle trauma in central Africa. Journal of the American Medical Association, 261(22), 3282-3.
  22. Eberle, J., Habermann, J., & Gürtler, L.G. (2000). HIV-1 infection transmitted by serum droplets into the eye: a case report. AIDS, 14(2), 206.
  23. Ivy, W., Dominguez, K.L., Rakhmanina, N.Y., et al. (2012). Premastication as a route of pediatric HIV transmission: case-control and cross-sectional investigations. Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes, 59(2), 207-12.
  24. Quinn, T.C., Wawer, M.J., Sewankambo, N., Serwadda, D., Li, C., Wabwire-Mangen, F., Meehan, M.O., Lutalo, T., & Gray, R.H. (2000). Viral load and heterosexual transmission of human immunodeficiency virus type 1. New England Journal of Medicine, 342(13), 921-9.
  25. Van de Ven, P., Mao, L., Fogarty, A., Rawstorne, P., Crawford, J., Prestage, G., Grulich, A., Kaldor, J., & Kippax, S. (2005). Undetectable viral load is associated with sexual risk taking in HIV serodiscordant gay couples in Sydney. AIDS 19(2), 179-84.
  26. Attia, S., Egger, M., Müller, M., Zwahlen, M., & Low, N. (2009). Sexual transmission of HIV according to viral load and antiretroviral therapy: systematic review and meta-analysis. AIDS, 23(11), 1397-404.
  27. Hughes, J.P., Baeten, J.M., Lingappa, J.R., et al. (2012). Determinants of Per-Coital-Act HIV-1 Infectivity Among African HIV-1-Serodiscordant Couples. Journal of Infectious Diseases, 205(3), 358-65.
  28. Pilcher, C.D., Tien, H.C., Eron, J.J.Jr, et al. (2004). Brief but efficient: acute HIV infection and the sexual transmission of HIV. Journal of Infectious Diseases, 189(10), 1785-92.
  29. Anglemyer, A., Rutherford, G.W., Egger, M., & Siegfried, N. (2011). Antiretroviral therapy for prevention of HIV transmission in HIV-discordant couples. Cochrane Database for Systematic Reviews, 5, CD009153.
  30. Rodger, A.J., Cambiano, V., Bruun, T., et al. (2016). Sexual Activity Without Condoms and Risk of HIV Transmission in Serodifferent Couples When the HIV-Positive Partner Is Using Suppressive Antiretroviral Therapy. Journal of the American Medical Association, 316(2), 171-81.
  31. World Health Organization (2015). Guideline on when to start antiretroviral therapy and on pre-exposure prophylaxis for HIV. Geneva: WHO Press.
  32. Hayes, R.J., Schulz, K.F., & Plummer, F.A. (1995). The cofactor effect of genital ulcers on the per-exposure risk of HIV transmission in sub-Saharan Africa. Journal of Tropical Medicine and Hygiene, 98, 1-8.
  33. McClelland, R.S., & Baeten, J.M. (2006). Reducing HIV-1 transmission through prevention strategies targeting HIV-1-seropositive individuals. Journal of Antimicrobial Chemotherapy, 57,163-6.
  34. Halperin, D.T., & Bailey R.C. (1999). Male circumcision and HIV infection: 10 years and counting.Lancet, 354(9192), 1813-5.
  35. Weiss, H.A., Thomas, S.L., Munabi, S.K., & Hayes, R.J. (2006). Male circumcision and risk of syphilis, chancroid, and genital herpes: a systematic review and meta-analysis. Sexually Transmitted Infections, 82(2), 101-9.
  36. World Health Organization & Joint United Nations Programme on HIV/AIDS (2007). Male circumcision: global trends and determinants of prevalence, safety and acceptability. Geneva: WHO Press.
  37. Patterson, B.K., Landay, A., Siegel, J.N., Flener, Z., Pessis, D., Chaviano, A., & Bailey, R.C. (2002). Susceptibility to human immunodeficiency virus-1 infection of human foreskin and cervical tissue grown in explant culture. American Journal of Pathology, 161(3), 867-73.
  38. Buchbinder, S.P., Vittinghoff, E., Heagerty, P.J. (2005). Sexual risk, nitrite inhalant use, and lack of circumcision associated with HIV seroconversion in men who have sex with men in the United States. Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes, 39(1), 82-9.
  39. Macdonald, N., Elam, G., Hickson, F., et al. (2008). Factors associated with HIV seroconversion in gay men in England at the start of the 21st century. Sexually Transmitted Infections, 84(1), 8-13.