• el
Αθήνα: 210 7257617 210 7233848
Θεσσαλονίκη: 2310 237040

1. Τι είναι ο HIV;

Ο HIV είναι ένας ιός, ένα από τα χιλιάδες γνωστά είδη ιών που υπάρχουν στη Γη. Έχει ονομαστεί «ιός της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας» (HIV: Human Immunodeficiency Virus), διότι έχει την ικανότητα να προσβάλλει το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου και, εφόσον δεν ληφθεί η κατάλληλη θεραπεία, να προκαλεί την πολύ σοβαρή αποδυνάμωσή του, μια κατάσταση που καλείται «ανοσοανεπάρκεια». Το ανοσοποιητικό σύστημα είναι το σύνολο των βιολογικών δομών και μηχανισμών που διαθέτει ο ανθρώπινος οργανισμός, προκειμένου να αντιμετωπίζει τους διάφορους παθογόνους μικροοργανισμούς με τους οποίους πολύ συχνά έρχεται σε επαφή (π.χ. βακτήρια, μύκητες, ιοί) και άλλες ασθένειες. H εύρυθμη λειτουργία του, λοιπόν, είναι απολύτως αναγκαία για τη διατήρηση της υγείας μας. Οι άνθρωποι με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα κινδυνεύουν να νοσήσουν από μια πληθώρα ασθενειών, οι οποίες, υπό κανονικές συνθήκες, δεν αποτελούν ιδιαίτερη απειλή για τον οργανισμό μας. Πιο συγκεκριμένα, οι άνθρωποι που έχουν προσβληθεί από τον ιό HIV, εάν δεν λάβουν θεραπεία και εμφανίσουν ανοσοανεπάρκεια, κινδυνεύουν να αναπτύξουν μακροπρόθεσμα ένα ιδιαίτερα σοβαρό κλινικό σύνδρομο, το Σύνδρομο Επίκτητης Ανοσοανεπάρκειας (AIDS) (βλ. Τι είναι το AIDS;).

Όλοι οι ιοί, συμπεριλαμβανομένου και του HIV, μοιράζονται κάποια κοινά χαρακτηριστικά. Πρόκειται για μικροσκοπικούς οργανισμούς με εξαιρετικά απλή δομή και λειτουργία. Κατά κανόνα, αποτελούνται από ένα μικρό αριθμό γονιδίων (DNA ή RNA) και πρωτεϊνών, περιβαλλόμενα από μία προστατευτική μεμβράνη (βλ. Εικόνα 1), ενώ το μέγεθός τους κυμαίνεται κατά μέσο όρο από 20 έως 300nm. Ο σκοπός όλων των ιών είναι ένας και μοναδικός: η αναπαραγωγή κι ο πολλαπλασιασμός. Ωστόσο, οι ιοί δεν διαθέτουν τους απαραίτητους βιολογικούς μηχανισμούς για την αναπαραγωγή τους. Έτσι, η επιβίωση και ο πολλαπλασιασμός τους εξαρτάται από την ικανότητα που έχουν όλοι οι ιοί να διεισδύουν σε κύτταρα άλλων και βιολογικά πιο σύνθετων οργανισμών (οι λεγόμενοι «ξενιστές») και να εκμεταλλεύονται τους αντιγραφικούς τους μηχανισμούς, αναγκάζοντας τα προσβεβλημένα κύτταρα να παράγουν τεράστιους αριθμούς ιικών αντιγράφων. Το αποτέλεσμα της διαδικασίας αυτής είναι αφενός η εξάπλωση του ιού στο σώμα του ξενιστή, αφετέρου η δυσλειτουργία ή και καταστροφή των προσβεβλημένων κυττάρων και η εμφάνιση αντίστοιχων συμπτωμάτων ή συστηματικών ασθενειών («λοιμώξεις») [1].

Σχηματική απεικόνιση της δομής του HIV

Εικόνα 1. Σχηματική απεικόνιση της δομής του HIV

Ο HIV όπως φαίνεται στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο – (πηγή: https://www.fei.com/)

Συγκεκριμένα, ο HIV έχει την ικανότητα να προσβάλλει, μεταξύ άλλων, μια ιδιαίτερα σημαντική ομάδα κυττάρων του ανθρώπινου ανοσοποιητικού συστήματος, τα Τ4 βοηθητικά λεμφοκύτταρα (γνωστά και ως κύτταρα CD4+) (βλ. Εικόνα 2), τα οποία είναι απολύτως αναγκαία για την αποτελεσματική του λειτουργία και τη διατήρηση της υγείας μας. Το αποτέλεσμα της χρόνιας λοίμωξης με τον HIV, εφόσον δεν ληφθεί η κατάλληλη θεραπεία, είναι η σχεδόν ολοσχερής καταστροφή των Τ4 βοηθητικών λεμφοκυττάρων και, κατά συνέπεια, η πολύ σοβαρή αποδυνάμωση του ανοσοποιητικού συστήματος (ανοσοανεπάρκεια). Έτσι, το προσβεβλημένο από τον HIV άτομο καθίσταται μακροπρόθεσμα ιδιαίτερα ευάλωτο σε ένα μεγάλο εύρος παθογόνων μικροβίων και λοιπών νοσημάτων, τα οποία υπό φυσιολογικές συνθήκες θα μπορούσαν σχετικά εύκολα να αντιμετωπιστούν από τον οργανισμό μας, και είναι πολύ πιθανό να εμφανίσει διάφορες σοβαρές και απειλητικές για τη ζωή του ασθένειες. Όταν κάποια από αυτές εμφανιστεί, θεωρείται ότι το άτομο έχει AIDS (βλ. Τι είναι το AIDS;) [2].

Οι άνθρωποι που έχουν προσβληθεί από τον HIV καλούνται «οροθετικοί», επειδή η εξέταση για την παρουσία αντισωμάτων κατά του HIV στον ορό του αίματός τους είναι θετική (βλ. Η εξέταση για τον HIV). Αντίστοιχα, «οροαρνητικοί» καλούνται οι άνθρωποι που δεν έχουν εκτεθεί στον HIV και, άρα, η ίδια εξέταση είναι αρνητική.

 

Εικόνα 2. Προσβολή CD4+ κυττάρου από σωματίδια του HIV

Εικόνα 2. Προσβολή κυττάρου CD4+ κυττάρου από σωματίδια του HIV
(πηγή: Darmouth College, Rippel Electron Microscope Facility, http://remf.dartmouth.edu/HIV_TEM/)

Βιβλιογραφικές πηγές

  1. Dimmock, N.J. (2016). Introduction to modern virology (7th edition). Oxford: John Wiley & Sons.
  2. Levinson, W. (2014). Review of medical microbiology and immunology (13th edition). Colombus: McGrew-Hill Education.
  3. Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (2014). Δελτίο Επιδημιολογικής Επιτήρησης της HIV/AIDS λοίμωξης στην Ελλάδα, Τεύχος 29. Αθήνα: ΚΕΕΛΠΝΟ.
  4. Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (2015). Συνοπτικά επιδημιολογικά δεδομένα για το HIV/AIDS στην Ελλάδα (ως 31 Οκτ 2015). Αθήνα: ΚΕΕΛΠΝΟ.
  5. Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (2014). Κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση της HIV λοίμωξης σε κλινικά και μη κλινικά πλαίσια. Αθήνα: ΚΕΕΛΠΝΟ.
  6. Hoffmann, C., & Rockstroh, J. (2015). HIV 2015/16. Hamburg: Medizin Fokus Verlag.
  7. Abbas, K.A., & Lichtman, H.A. (2013). Βασική ανοσολογία: λειτουργίες και δυσλειτουργίες του ανοσοποιητικού συστήματος. Μετάφραση: Σαμάρκος Μ. Επιμέλεια: Τζάρτος Ι.Σ., Μαμαλάκη Α. Αθήνα: Ιατρικές Εκδόσεις Πασχαλίδης Π.Χ.
  8. Cummins, N.W., & Badley, A.D. (2014). Making sense of how HIV kills infected CD4 T cells: implications for HIV cure. Molecular and Cellular Therapies, 2:20.
  9. Cummins, N.W., & Badley, A.D. (2010). Mechanisms of HIV-associated lymphocyte apoptosis. Cell Death and Disease, 1, e99.
  10. Wng, X., Gao, Y., Tan, J., Devadas, K., Ragupathy, V., Takeda, K., Zhao, J., & Hewlett, I. (2012). HIV-1 and HIV-2 infections induce autophagy in Jurkat and CD4+ cells. Cell Signal, 24(7), 1414-9.
  11. Cooper, D.A. (2008). Life and death in the cART era. Lancet, 372(9635), 266-7.
  12. World Health Organization (2016). World Health Statistics 2016: monitoring health for the SDGs, sustainable development goals. Geneva: WHO Press.
  13. The Antiretroviral Cohort Collaboration (2008). Life expectancy of individuals on combination therapy in high-income countries: a collaborative analysis of 14 cohort studies. Lancet, 372, 293-9.